Cờ Úp Sunwin: Luật Chơi, Cách Tính Tiền Và Xác Suất Lật Quân

Điều cần nắm trước tiên: cờ úp không phải trò may rủi thuần túy, cũng không phải cờ tướng thuần kỹ năng. Nó là cờ tướng cộng thêm một lớp xác suất, và ở Sunwin còn cộng thêm một lớp tính tiền riêng mà người chơi cần hiểu trước khi vào bàn.

15 quân úp được xáo thế nào: 15 quân được úp mặt, xáo ngẫu nhiên rồi đặt vào đúng các ô ban đầu của cờ tướng. Ô vốn là chỗ đứng của Xe có thể đang giấu một con Tốt, và cả hai bên đều không biết.

Hệ quả chiến thuật: mỗi quân úp cho bạn đúng một nước đi mượn từ vị trí. Một con Xe nằm ở ô Tốt phải bò từng ô cho tới khi được lật, còn quân úp ở ô Xe băng ngang bàn được một lần rồi có thể lộ ra chỉ là Tốt.

Vì sao điều này quan trọng: bạn có 4 quân phòng thủ biến thành 4 quân cơ động, nên bàn cờ thoáng hơn và tấn công đến sớm hơn. Ở Sunwin, hai quân này còn liên quan tới tiền chiếu, phần được tính ở mục về tiền chiếu.

Ba con số đáng nhớ

• Một phần ba số lần lật cho ra Tốt. Trông chờ quân mạnh ở mỗi nước lật là không thực tế.
• Lật 3 quân đầu thì khả năng có ít nhất một Xe là 37%; lật 5 quân thì lên 57%.
• Khả năng trong 3 quân đầu có ít nhất một Xe hoặc Pháo là 64% — hỏa lực thường đến sớm hơn bạn nghĩ.

Trung bình phải lật bao nhiêu quân mới ra Xe: nếu lật theo thứ tự ngẫu nhiên, con Xe đầu tiên xuất hiện sau khoảng 5 lần lật. Đó là lý do nửa đầu ván thường là giai đoạn dàn quân chứ chưa phải giai đoạn quyết định.

Một nguyên tắc thực dụng: trước khi đẩy một quân úp vào sâu đất đối phương, hãy tự hỏi: nếu nó lật ra là Tốt thì mình có mất gì không? Nếu câu trả lời là mất quân hoặc mất thế, hãy chọn nước khác.

Cách đếm đơn giản khi chơi: chỉ cần nhớ hai danh sách: bên mình đã lộ những quân nào, bên đối thủ đã lộ những quân nào. Nếu cả 2 Xe của đối thủ đã lộ và đã bị ăn, mọi quân úp còn lại của họ đều không thể là Xe, lúc đó bạn đẩy quân vào sâu được.

Ba lý do mở Tốt giả trước

• Tốt giả chỉ tiến một ô nên quân lật ra luôn ở gần nhà, còn đường lui và dễ được quân khác bảo vệ.
• Bạn thăm dò được năm quân trong 15 mà chưa phải đụng tới lực lượng phòng thủ ở hàng dưới.
• Nếu lật trúng Xe hoặc Pháo ở hàng Tốt, bạn có ngay hỏa lực mà đối thủ không ngờ tới, vì họ cũng chỉ thấy một con Tốt giả.

Mặt trái cần biết: mở Tốt giả nhiều thì đối thủ cũng đọc được bạn. Sau 4 đến 5 nước, hãy dừng lại nhẩm xem trong số quân đã lộ của mình còn thiếu Xe hay Pháo không, rồi mới quyết định mở tiếp hay chuyển sang đi quân đã lộ.

Không mở Xe giả và Pháo giả quá sớm: hai Xe giả và hai Pháo giả ở hàng dưới là lực lượng phòng thủ tự nhiên của bạn, vì chúng kiểm soát ngang dọc quanh Tướng ngay khi chưa lật. Đẩy chúng ra sớm vừa mất lá chắn, vừa có tới một phần ba khả năng lật ra một con Tốt đứng giữa bàn.

Cách dùng con số này: đổi một quân úp lấy một quân đã lộ là Xe của đối thủ gần như luôn có lời, vì bạn mất trung bình 2.670đ để lấy 7.500đ. Ngược lại, đưa Xe đã lộ đi bắt một quân úp là canh bạc: hai phần ba số lần quân đó chỉ đáng 1.000 đến 3.000đ.

Chiếu bí và ép bí khác nhau: Chiếu bí là bị chiếu mà không còn nước nào cứu Tướng. Ép bí là đến lượt mà không còn nước đi hợp lệ nào — chưa bị chiếu nhưng vẫn xử thua, và bên thắng được tính 5 lần tiền bàn.

Điều kiện được cầu hòa: bạn chỉ chủ động cầu hòa được khi đã bị ăn ít nhất 5 quân. Vì vậy cầu hòa không phải cái phao dùng lúc nào cũng được, mà là lối thoát khi bạn đã thua quân đáng kể.

Luật phạt thời gian ít người để ý: mỗi nước đi có 30 giây ở bàn 5 phút và 60 giây ở bàn 10 phút. Quá mốc đó mà chưa đi, đồng hồ cá nhân của bạn trôi nhanh hơn: bàn 5 phút bị phạt gấp đôi thời gian từ giây thứ 31, bàn 10 phút bị phạt gấp ba từ giây thứ 61. Suy nghĩ lâu một nước có thể lấy mất vài phút của cả ván.

Hai mốc thời gian chờ: ngồi bàn quá 5 phút mà chưa có đối thủ thì hệ thống mời bạn ra sảnh chờ; với bàn riêng, mốc này là 10 phút. Sau mỗi ván có thể tái đấu, và bật tự động tái đấu thì lời mời được gửi ngay khi ván kết thúc.

Bốn mốc cần nhớ

• Tiền một ván tối thiểu 1 lần tiền bàn, tối đa 10 lần tiền bàn.
• Tiền ăn quân tối đa 4 lần tiền bàn, tiền chiếu tối đa 5 lần tiền bàn.
• Phế 2% chỉ trừ vào tiền thắng, người thua không bị trừ phế.
• Tiền ăn quân là số chênh lệch: tiền quân bạn ăn được trừ đi tiền quân đối thủ ăn của bạn.

Trần 4 lần tiền bàn có ý nghĩa gì: cộng toàn bộ 15 quân của một bên: 2 Xe, 2 Pháo, 2 Mã, 2 Sĩ, 2 Tượng và 5 Tốt cho ra đúng 4,0 lần tiền bàn. Nghĩa là trần tiền ăn quân bằng đúng giá trị ăn sạch quân đối thủ — bạn không thể vượt qua mức đó dù ván có kéo dài bao lâu.

Luật bảo vệ người thắng: nếu bạn thắng nhưng bị âm tiền ăn quân, phần âm không bị tính. Ngược lại, nếu bạn thua mà đang dương tiền ăn quân, phần dương cũng không được tính. Nhờ vậy, thí quân để dẫn tới chiếu bí không làm bạn mất tiền.

Vì sao nên để ý quân chiếu: chiếu bí bằng Tốt, Sĩ hoặc Tượng được trả gấp đôi so với chiếu bằng Mã hay Pháo. Trong cờ úp, Sĩ và Tượng đi lại tự do nên đây là chuyện hoàn toàn khả thi, chứ không phải tình huống hiếm như ở cờ tướng.

Ba đường chạm mốc x5

• Pháo lồng: giữ lại cả hai Pháo, một Pháo chiếu trực tiếp, Pháo kia làm ngòi. Riêng thế này đã x5.
• Thế Xe, Pháo, Mã: gom đủ ba quân này cùng chiếu dẫn tới chiếu bí, cũng x5.
• Chiếu bí bằng quân yếu: Tốt, Sĩ, Tượng mỗi quân x2, nên chỉ cần ba quân loại này tham gia chiếu là đã vượt mốc x5.

Ép bí cũng đáng x5: khi đối thủ chỉ còn vài quân, vây cho hết nước đi có lợi hơn là ăn nốt quân của họ: ép bí được tính 5 lần tiền bàn, trong khi mấy quân cuối cùng thường chỉ đáng vài phần mười lần tiền bàn.

Vì sao đừng bao giờ bấm xin thua: một ván thua bình thường chỉ mất tiền bàn cộng tiền ăn quân và tiền bị chiếu, nhiều khi chỉ khoảng 1 đến 3 lần tiền bàn. Bấm xin thua là tự chọn mức phạt cao nhất. Chơi tiếp tới khi bị chiếu bí gần như luôn rẻ hơn.

Cơ chế giữ tiền: trong lúc đang ở trong ván, bạn không thể thao tác làm số dư ví xuống dưới 10 lần tiền bàn. Hệ thống giữ sẵn phần tiền đủ để thanh toán ván đang chơi, nên không có cách nào rút tiền ra giữa ván để tránh thua.

Vì sao lấy mốc 30 lần tiền bàn: một ván thua bình thường thường tốn khoảng 1 đến 3 lần tiền bàn, gồm tiền bàn cộng tiền ăn quân và tiền bị chiếu. Cột “vốn nên có” lấy 30 lần tiền bàn, đủ cho một buổi chơi mà không phải nạp thêm giữa chừng.

Khác hẳn các trò đặt cửa trong sảnh: ở rồng hổ Sunwin hay bầu cua Sunwin, mọi người chơi đều chịu chung một mức bất lợi cố định dù giỏi hay dở. Ở cờ úp, đối thủ của bạn là người chơi khác và phần hệ thống thu là phế 2% trên tiền thắng, nên kỹ năng quyết định phần lớn kết quả.

Bốn việc nên làm ở trung cuộc

• Ngừng lật khi bạn đã biết mình còn hay hết Xe, Pháo. Từ đó đi quân đã lộ và chỉ lật thêm khi cần lực cho một đòn cụ thể.
• Ép quân mạnh của đối thủ vào ô ít đường đi, thay vì đổi quân ngang giá. Đổi quân chỉ có lợi khi bạn đang dẫn về tiền ăn quân.
• Nhớ luật cấm: không được dọa bắt một quân quá 6 lượt liên tiếp. Dồn đuổi mãi một quân là tự mất nước đi.
• Giữ một hoặc hai quân úp gần Tướng làm lực lượng dự phòng, vì quân úp vẫn có thể là Xe.

Ba điều quyết định tàn cuộc cờ úp

• Số quân ẩn còn ít nên xác suất gần như đã chốt. Còn 3 quân ẩn mà chưa ra Xe nào thì khả năng quân kế tiếp là Xe lên tới 67%.
• Sĩ và Tượng tự do là quân kết liễu tốt ở cờ úp, lại được tính x2 tiền chiếu nếu tham gia thế chiếu bí.
• Nhớ mốc 60 nước không ăn quân là hòa. Đang dẫn tiền ăn quân thì hòa vẫn có lời; đang thua quân thì nên tìm cách ăn một quân để phá mốc đó.

Khi nào nên nhắm hòa: nếu bạn đang dương tiền ăn quân nhưng thế cờ đã xấu, hòa là kết quả có lời vì ván hòa chỉ tính tiền ăn quân. Nếu chưa đủ điều kiện cầu hòa, hãy giữ thế chặt và tránh đổi quân để tiến tới mốc 60 nước.